Tarihi hafıza

Siyasetle ilgili yazılar yazmaktan mümkün olduğunca uzak duruyorum demiştim muhtelif kereler.

Hem, siyasetten burada olsun uzak kalmak istediğimden, hem de siz ne yazarsanız yazın birilerinin size karşı çıkma olasılığından dolayı. Karşı çıksınlar, çözümler çatışmalardan doğar doğmasına da, ne yazık ki biz karşı çıkma, tartışma olayını kavga boyutuna taşımaktan çok hoşlanan bir milletiz. Ben de blogumda kavga istemiyorum.

Ne var ki, dün televizyonda birşey seyrettim ve bu konuda sessiz kalmam mümkün değil. Hem de çok hassas bir konu olmasına rağmen.

TRT 2'de yayınlanan bir belgeselden bahsediyorum. Başını kaçırdığım için konu tam olarak ne idi bilmiyorum ama sanırım Birinci Dünya Savaşı'nın hemen öncesi ve sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanma planları idi genel çerçeve. Ama asıl odaklanılan olay Ermeni Techiri idi. Galiba amaç da Amerika'ya olayın iç yüzünü anlatmak.

Techir, soykırım, mezalim... Ne ad verirsiniz olaylara bilemem. Karşı tarafça anlatılanlara inanır mısınız, inanmaz mısınız onu da bilemem. Kişiden kişiye değişir bakış açısı.

Ama dün söz konusu belgeseli izlerken şunu fark ettim, bizim suçlamalar karşısında bu kadar hazırlıksız, ve hatta bu kadar savunmasız olmamızın sebebi o süreçte ne olduğunu bilmememizden kaynaklanıyor. Cahillikten, meraksızlıktan değil... Cumhuriyet kurulurken tarihi hafızamız "reset"lendiğinden. Yaşananlar yazılan resmi tarih ile birlikte silindiğinden. Kendimizi birey olarak, millet olarak tanımlarken, artık o yaşananların, hem karşı taraftan hem de bizden kaynaklanan olumsuzlukların, kavgaların artık bizim için bir önemi olmadığından.

Oysa Ermeniler için, düzeltelim, diaspora Ermenileri için, durum farklı. Onların varlık nedenleri, dünyanın dört bir yanına dağılmış da olsalar, onları bir arada tutan görünmez bağ, sözde soykırım iddiaları. Her sene 24 Nisan'da dünyanın farklı köşelerinde olsa da toplanıp, sözde soykırım için üzülürken ne kadar Ermeni olduklarını, ne kadar aslında içinde yaşadıkları başka millete ait olmadıklarını anımsıyorlar çünkü.

Başbakan Erdoğan, bilmem ne zaman, "hadi gelin beraber açalım arşivleri" dediğinde, buna yanaşmamalarının sebebi de bu. Yani bizim resetlenen hafızamızın geriye dönüş yapması, olanları bizim de anımsamamız, "bakın bu da bu da olmuştu" diye dünyaya ilan edip, kendi hikayemizi anlatmaya başlamamız, onların bugüne kadar kendi varlıklarına dayanak yaptıkları hikayeyi başka yönlere çekmemiz, ayaklarının altındaki sağlam yeri sarsmamız. Onları kendilerini, varlıklarını, kimliklerini sorgulamaya zorlamamız. Hatta tüm dünyanın tanıdığını bildiğini sandığı diaspora Ermenileri'ne bir de başka açıdan bir ayna tutmamız. Dünyanın da onları sorgulamalasına neden olmamız. Yani kutunun açılması, kötünün ortaya dökülmesi.

TRT 2'deki belgesel, tam olarak da bunu yapıyordu. Bakın diyordu, Ermeniler de bizi işte böyle katlettiler, asıl madur biziz, biz onları (o da kendimizi korumak için) sadece başka yerlere sürdük. Ölümler oldu ama şartlardan dolayı. Sistematik bir yok etme yok ortada. Ama onların bize yaptıkları (açık açık söylenmiyor ama) tam olarak da bu.

Anlatılanlara eşlik eden görüntüleri ise kelimelerle anlatmak mümkün değil. Tek kelimeyle kan dondurucu, tüyler ürpertici.

Bu mudur peki doğru yol? Kutunun açılması, kötünün ortaya dökülmesi mi? Biz herşeyi unutmuşken, olanları yeniden canlandırmak mı? Diaspora Ermenileri'nin savaş şartlarında yaşananları bu kadar unutmamalarından dolayı kendimizi haksız bir şekilde dört bir taraftan ateşle sarılmış halde bulmuşken, şimdi onların yaptıklarının aynısı yapmaya çalışmak doğru mu? Diaspora Ermenileri'nin bir türlü küllendiremediği ateşe bir tane kibrit de biz mi çakalım? Böyle mi çözülecek bu sorun? Peki ya, Türk halkı, Ermenisi, Rumu, Yahudisi, Çerkezi ve daha sayamadığım pek çok parçasıyla bir bütün olan Türk halkı nasıl etkilenecek bundan? TRT 2'deki ve benzeri belgeselleri seyredince, siyasetçilerimizin bu doğrultudaki söylemlerini dinleyince, "Ya sev, ya terk et" deme hakkını kendinde bulmayacak mı? Hrant Dink'i öldürenleri daha da haklı görmeyecek mi?

Bilmiyorum Elif Şafak'ın Baba ve Piç'ini okudunuz mu? Okumadıysanız okuyun, insanın kendini geçmişte olanlara dayanarak tanımlaması nasıl da yanlış , gerçek bizim bildiğimizden, bize anlatılandan nasıl da farklı olabilir görün.

Tarihi hafızamıza silenlere, resmi tarih yazmak uğruna olmamışı olmuş, olanı olmamış gibi gösterdikleri için kızardım ben hep. Ama dün onlara ilk defa teşekkür ettim, bizi sonsuza dek bir düşmanlığa mahkum, sürekli olarak bir düşmanlığı anımsayarak yaşamak zorunda bırakmadıkları için. İnsanın sürekli acıyla, nefretle, kinle yaşamasından daha kötü birşey düşünemiyorum çünkü...